Samsun'a çıkmadan önce İstanbul'da geçirdiği altı ayda bu örgüyü tamamlar ( Alev Coşkun 'un bu kitabı okunmalıdır). Türkiye Cumhuriyeti için bu kadar anlamlı bir gün zor bulunur.
Arkasından zafer, daha sonra kuruluş ve Cumhuriyet. Bu kronolojin öncesinde veya başında belki de Çanakkale Zaferi vardır.
Şu zaferden sonra Atatürk kurtuluşu kafasında ilmek ilmek örmeye başlar. Kafasında kurduğu zaferi ve sonrasını eksikleriyle beraber ama anahatlarıyla adım adım bu süreç içinde tamamlamış.
Sıra 19 Mayıs'ta Samsun'a çıkışla beraber. Ayrıca pratiğe yağdan kıl geçer gibi uygulanmaz.
Bazen ileri atılacak ama hedefe varılacaktır. Kuruluş başlı başına bir destandır. İlk bilgilerde Büyük sorunlar çıkacak ama kurtuluş ve kuruluş planları içinde ortaya çıkan yeni sorunlar akıl ve bilimsel bakış ile bir bir çözülecek vurgusu öne çıktı.
Uzun solukludur, bir milletin ayağa kalkış mücadelesidir. Yetişkin insan, toplam nüfusun bir avucu kadardır.
